Szczerze mówiąc, nienawidzimy jaskiń. Są zimne, ciemne, mokre, no a przede wszystkim pod ziemią. Mimo to Jaskinie Szkocjańskie znalazły się na liście naszych prywatnych cudów świata.
To jedno z tych miejsc, które trudno porównać do czegokolwiek innego – i właśnie dlatego odwiedziny w Jaskiniach Szkocjańskich (Skocjan Caves) to jedna z tych rzeczy, które w Słowenii koniecznie trzeba zrobić. Labirynt podziemnych korytarzy, gigantyczne komory i kanion, w którym rzeka Reka od tysięcy lat drąży swoje koryto w wapiennej skale – już przy pierwszym kroku do wnętrza jaskini przenosimy się do innego świata. A to dopiero początek. Wraz z przewodnikiem przemierza się kolejne sale, które zachwycają skalą i majestatem.
Co jest w nich wyjątkowego?
Jaskinie były kształtowane przez wodę przez setki tysięcy lat. Rzeka Reka wyrzeźbiła ogromne korytarze, zapadliska i komory. To klasyczny przykład zjawisk krasowych, od których zresztą wzięła swoją nazwę cała kraina Kras. Najbardziej spektakularnym momentem zwiedzania jest przejście podziemnym mostem zawieszonym ok. 45 metrów nad rzeką, oczywiście podziemną. Pod nogami słychać huk rwącej wody, a wokół rozciąga się ogromna komora o wysokości nawet 120 metrów – czyli tyle, co wieżowiec! Ten most łączy dwa brzegi gigantycznego podziemnego kanionu i jest jednym z najbardziej rozpoznawalnych punktów w całym systemie jaskiń.
A CO NA TO MŁODY GEOGRAF?
Klasycznym przykładem aktywnego krasu są Jaskinie Szkocjańskie w Słowenii, gdzie rzeka Reka, nasycona CO₂, znika w ponorach i płynie pod ziemią, drążąc rozległy system jaskiń oraz największy podziemny kanion w Europie.
Zjawiska krasowe to rodzaj wietrzenia chemicznego, polegający na rozpuszczaniu skał węglanowych i siarczanowych przez wody zawierające dwutlenek węgla (CO₂). Woda opadowa, wnikając w szczeliny i spękania skał, stopniowo je poszerza, prowadząc do powstawania charakterystycznych form krasowych zarówno na powierzchni Ziemi (np. leje krasowe, ostańce), jak i pod nią (np. jaskinie, studnie krasowe). Proces ten zachodzi zgodnie z reakcją krasowienia: CaCO₃ + H₂O + CO₂ → Ca(HCO₃)₂
Jak się je zwiedza?
Samemu się nie da. Jaskinie Szkocjańskie zwiedzicie tylko w grupie i tylko z przewodnikiem. Kupujecie bilet na konkretną godzinę (koniecznie z wyprzedzeniem i online) i przychodzicie na miejsce zbiórki. Stamtąd przewodnik zabierze Was do miejsca, gdzie wchodzi się pod ziemię. Jeśli grupa jest liczna, zostaniecie podzieleni na kilka mniejszych. My mieliśmy szczęście – ponieważ w naszej minigrupie byli sami obcokrajowcy, przewodnik opowiadał po angielsku. Na zakończenie zwiedzania trafiła nam się za to potężna burza, która na dłuższy czas uniemożliwiła nam powrót na parking.
Czeka Was dużo chodzenia. Najpierw kilka minut do samego wejścia pod ziemię, potem wiele schodów w górę i w dół. To wszystko jednak nic, wszystko da się znieść, jeśli w perspektywie jest absolutnie spektakularny wiszący most nad podziemną rzeką. Droga jest delikatnie oświetlona, klimat – niepowtarzalny, a przeżycia niezapomniane. Paradoksalnie w Jaskiniach Szkocjańskich gorzej mają osoby z lękiem wysokości niż z klaustrofobią. Dość długi korytarz jest jedynie na początku, tuż przy wejściu. Potem nie ma żadnych małych, ciasnych, niskich przestrzeni, tylko ogromne sale. Wielka Sala, którą mija się w trakcie zwiedzania, ma powierzchnię ok. 12 hektarów! Emocjonujące – chociaż krótkie – jest za to przejście przez wiszący nad rwącą rzeką most. Tego naprawdę można się bać…
Podziemna trasa turystyczna zajmuje około 1-1,5 h. To koniec wycieczki z przewodnikiem, ale nie zwiedzania w ogóle. Dalej, już na powierzchni można zrobić pętelkę wokół Małej Doliny i wstąpić do niewielkiej jaskini Mahorčičeva Jama. Cała trasa zajmie nam dodatkową godzinę z hakiem. po zakończeniu podstawowej trasy zwiedzania z przewodnikiem macie 3 opcje powrotu na parking:
- zieloną – króciutką, ok. 100 m
- żółtą – nieco dłuższą, ok. 600 m
- czerwoną – najdłuższą i najciekawszą. To właśnie na tej trasie zwiedzicie dodatkowo Mahorčičevą Jamę. Trasa czerwona i żółta czynne są tylko w sezonie letnim.
A W SZCZEGÓŁACH?
Czas: ok. 1-1,5 h trasa czarna, z przewodnikiem.
Cena: koniecznie sprawdzajcie na bieżąco na stronie z biletami. Zupełnie inne ceny są w sezonie i poza nim. I kupcie bilety przez internet – latem nie ma szans na zwiedzanie bez wcześniejszej rezerwacji
Podziemne życie
To zaskakujące, że w tak ciemnym i wilgotnym świecie żyją różne ciekawe stworzenia. Najbardziej niezwykłym mieszkańcem jest odmieniec jaskiniowy (Proteus anguinus) zwany też „smoczą rybą”. Dlaczego odmieniec? Po pierwsze, jest ślepy, po drugie, potrafi przeżyć nawet 10 lat bez jedzenia i żyje tylko w podziemnych wodach krasowych Bałkanów. Towarzyszą mu oczywiście nietoperze. W Jaskiniach Szkocjańskich jest ich aż 15 gatunków.
Jaskinie Szkocjańskie to jedno z tych miejsc, które naprawdę robią niesamowite wrażenie – nie tylko na miłośnikach geologii, bo to jasne jak słońce, którego akurat tam nie widać. Podziemny most nad podziemną rzeką muszą zrobić wrażenie na każdym, kto chce i umie czuć się malutki wobec potęgi natury.
DOJAZD
Samochodem: Skręt z trasy nr 940 na Skocjanske Jame. Parking jest tuż przy kasie biletowej i miejscu zbiórki
Najbliższa stacja: Divača
Najbliższe lotnisko: Duis aute irure dolor in reprehenderit in voluptate
TIP-TOP
- W Jaskiniach Szkocjańskich nie wolno robić zdjęć.
- Pod ziemią panuje stała temperatura ok. 12 stopni. To nie jest klimat na krótki rękaw.
- Na zwiedzanie nie można się spóźnić. Punkt zbiórki nie jest miejscem, w którym wchodzi się do jaskini. Tam zaprowadzi was dopiero przewodnik.
A POZA TYM….?
Pół godziny samochodem od Jaskiń Szkocjańskich znajduje się Jaskinia Postojna. Każda ma swoich zwolenników. Postojna jest bardziej komercyjna, droższa, a część trasy przemierza się podziemnym pociągiem. W pobliżu znajduje się też zamek Predjama, zbudowany w skale. Nie ma jednak tego, co w Skocjan Caves robi największe wrażenie – mostu nad gigantycznym podziemnym kanionem.
